ديوارى محصور شده ، از گورستان عمومى كه در كنار شهر واقع گرديده به مراتب تميزتر است و از آن خيلى بهتر محافظت مىشود . گلها و علفهاى زيادى در اطراف حوض روييده چون آب در اين نقطه فراوان است و از اين گذشته اين محل از جوى كوچك ركناباد كه در بالاى « تنگ اللّه اكبر » واقع شده مشروب مىشود . اينجا براى نوشيدن چاى از مطبوع‌ترين محلهاست . در زير ايوان عدهء زيادى مشغول كشيدن قليان و چپق و غيره مىباشند و شخص از اينكه آنها فقط از تنباكو استفاده مىكنند ترديد دارد . نبايد تصور كرد كه موقعيت كليهء قهوه‌خانه‌هاى ايران مانند قهوه‌خانهء آرامگاه حافظ جنبهء نمايشى دارد اغلب آنها غير از قهوه‌خانه‌هاى تهران و تبريز در كنار جاده واقع شده و اكثر آنها شبيه خلوتگاه قاچاقچيان يا مركز افراد فقير و ژنده‌پوشى است كه به خريد و فروش استخوان و زباله اشتغال دارند . معمولا دو يا سه نيمكت چوبى كه عرض و طول آنها براى خوابيدن نيز مناسب است و يك يا دو ملحفه كه در گوشه و كنار افتاده در اين نقاط ديده مىشود . اين ملحفه‌ها به قدرى كهنه و قديمى است كه از وجود مؤسسه‌اى به نام رختشوىخانه كاملا بىخبر مىباشند ولى ممكن است داستانهايى دربارهء ميانه شنيده باشند « 1 » . كف اتاق نيز از خاك زبر و خشنى پوشيده شده و چيزى كه حاكى از وجود چاى باشد ديده نمىشود . مگر يك سماور يا كترى كه معمولا آن را بر روى منقلى از زغال قرار مىدهند . ميز يا روميزى به هيچ وجه ديده نمىشود ولى اگر دستور چاى بدهيد استكانهاى كوچكى كه از فنجانهاى قهوهء بعد از غذا كوچكتر است با يك نعلبكى قند و يك قورى چاى ، كه بسيار شبيه قوريهاى چاى انگلستان است ، توسط مالك چايخانه كه قيافه راهزنان را دارد آورده مىشود . در ايران هرگز كسى با چاى خود شير نمىنوشد ولى در عوض چون مردم ايران علاقهء زيادى به قند و شكر دارند شش يا هشت حبهء بزرگ قند در استكان خود مىاندازند و بعد حبه‌اى نيز در دهان مىگذارند . اگر قند يا شكر ناياب باشد فقط يك حبه قند در دهان مىگذارند و چاى را با آن مىنوشند . و براى اينكه حداكثر لذت از نوشيدن آن حاصل شود ، ده برابر آن صداهايى كه برآوردنش به هنگام نوشيدن چاى در شيرخوارگاهها و پرورشگاههاى ما قدغن شده در قهوه‌خانه‌هاى ايران جايز است . امروز آرامگاه با چيزى محصور گرديده كه ممكن است در پاره‌اى از كتابهاى راهنما

--> ( 1 ) . اشاره به « غريب‌گز » مشهور ميانه است . - م .